نامه‌ی منتشر نشده‌ي مهندس بازرگان به محمدرضا پهلوی

متنی که در زیر می‌آید نامه‌ی منتشر نشده‌ی مهندس بازرگان است به محمدرضا پهلوی که پس از تسخیر سفارت آمریکا در تهران نگاشته شده است. این نامه در شماره جدید هفته‌نامه‌ي شهروند امروز به چاپ رسیده است (این شماره از شهروند را حتمن خریداری و مطالعه کنید):

بسم‌الله الرحمن الرحیم

اعلیحضرت سابق جناب آقای محمدرضا پهلوی

اگر همیشه از من صراحت دیده‌اید که تلخ بوده‌است، فکر می‌کنم که هر دفعه نیز روشن شده است که گفتارم خالی از صداقت و حسن‌نیت نبوده و درست از آب درآمده است. حالا هم میخواهم پیشنهادی بدهم که به خواست خدا خیر بزرگ برای همه و از جمله شما و شهبانو در دو دنیا خواهد داشت. در برابر وضع وحشتناک حاضر و مساله لاینحلی که گروگان‌گیری اعضای سفارت آمریکا و سرسختی طرفین دعوا بر سر استرداد شما به وجود آورده است و می‌رود که خدای نخواسته عالمی به آتش کشیده شود، بیایید یک ژست عالی تاریخی و در عین حال ساده انجام دهید: اعلام مراجعت به ایران برای حضور و دفاع خود در محکمه بنمایید، کلید نجات مملکت و باز شدن گره‌ی کور بین‌الملل و همچنین آزادی وجدان‌تان و خروج از وحشت حاضر به دست شماست. به خاطر هموطنان و برای اثبات دوستی و خدمتگزاری به آنان و به شریعت که همیشه مدعی بوده‌اید، این کار را بکنید و بی‌درنگ هم بکنید. گروگان‌ها آزاد خواهند شد، مردم آمریکا که نمی‌گذارند دولت‌شان شاه را تحویل بدهد راضی و خلاص خواهند شد. حمله به ایران و هر گونه مشکلات و مصائب احتمالی مرتفع می‌شود. اروپا و آسیا از نگرانی بیرون می‌آیند و بالاخره شهرت جهانی و افتخار خدمت بی‌نظیری که کفاره‌ای از گذشته و آبرویی برای آینده خواهد بود می‌خرید. چه بسا همین عمل تاثیری بر دل‌ها و در محکومیت شما داشته باشد. در هر حال من پیشقدم در تقاضای تخفیف و کوشا برای اخذ گذشت خواهم بود. روسای کشورها نیز چنین وساطت خواهند کرد. این را هم بدانید که در صورت خودداری از چنین شهامت مردانه، وضع مردم ایران و دنیا طوری نیست که به سلامت و به سلطنت برگردید. عاقلانه‌ترین و خوش‌عاقبت‌ترین راه‌حل همان است که عرض کردم، خداوند ارحم‌الراحمین است و در توبه و سعادت را به روی بندگان باز گذاشته است.